Natuurlijk Scandinavië

Tussen Noordpool en Noordkaap

  • 26 augustus 2015
  • Noorwegen, Spitsbergen

Spitsbergen, door de Noren die het gebied beheren officieel aangeduid als Svalbard, is een boeiend reisdoel. Toch is Spitsbergen geen bestemming voor massatoerisme. Daarvoor is het te bijzonder en te weinig toegankelijk. Gelukkig maar.

De meeste mensen die Spitsbergen ooit bezocht hebben, deden dat per cruiseschip als onderdeel van een langere reis in het noorden. Toch is het aantal reizen dat georganiseerd wordt vanuit Nederland groot. Veel in Scandinavië gespecialiseerde reisaanbieders hebben Spitsbergen in hun reisprogramma opgenomen. Spitsbergen is hot. Die belangstelling is wellicht mede ingegeven door de blik op sneeuw en ijs. Sinds het fors afsmelten van gletsjers en zeeijs heeft het begrip eeuwige sneeuw zijn inhoud verloren. Wie weet hoe lang het er nog is het ijs van de polen en de omringende Arctische gebieden. En dus is daarmee een gebied als Spitsbergen nog aantrekkelijker geworden.

Bescherming van natuur en cultuur
Svalbard is ongeveer anderhalf keer zo groot als Nederland en bestaat voor 96% uit ongerepte natuur en meer dan 60% uit gletsjers. Het is een van de laatste plekken in Europa waar plant en dier ongestoord zich kunnen ontwikkelen. De natuurbescherming gaat hier zo ver, dat zo’n 65 procent van het areaal land en 86 procent van het water beschermd is. In totaal zijn er 29 beschermde gebieden met 7 nationale parken. De ontoegankelijkheid door het gevaar van ijsberen en de grote hoeveelheid sneeuw en ijs maken dat de mens hier letterlijk spaarzaam te gast is. Op weinig plekken is maar voet aan land te zetten.

Geologische schatkamer
Spitsbergen is geologisch gezien bijzonder rijk omdat de eilanden ontstaan zijn in vele verschillende geologische perioden. Het aantal steensoorten is zeer groot met fossielen uit diverse tijdperken. Het landschap is vooral bergachtig, nauwelijks begroeid en bedekt met een groot aantal gletsjers. Meer dan 60 procent van het landoppervlak is bedekt met gletsjers. Sneeuw en ijs beheersen grote gebieden in alle jaargetijden.
Voor natuurliefhebbers is vooral het vogelleven interessant; bij de zoogdieren springen de poolvos, diverse soorten robben, ijsbeer en rendieren in het oog. In het water komen diverse soorten zeezoogdieren voor zoals walrussen, vinvissen en de zeldzame Groenlandse walvis.

Vooral vanaf het water
Excursies vanaf het water geven de mogelijkheid de dieren vaak van nabij gade te slaan. Op het land zijn het vooral de hoofdstad Longyearbyen, de Russische vestiging Barentsburg en Ny Ålesund die bezocht kunnen worden. Wie na een vlucht of boottocht voet aan land zet, merkt het direct: hier is de wereld echt anders. De leegte en afwezigheid van mensen, zelfs op de plekken waar mensen wonen is opvallend. Groeien doet er weinig op veel plaatsen. Sneeuw, ijs en rotsen bepalen het landschap en wie er wat van zien wil heeft vooral schepen, gidsen of een geweer nodig, want rondlopen op eigen houtje zal niet zomaar gaan. Onderschatting van het gevaar van ijsberen heeft ook de laatste jaren nog steeds mensen het leven gekost.

In Nordic Magazine verschijnen regelmatig artikelen over Spitsbergen. Begin 2016 is een Nederlandstalige reisgids over Spitsbergen verschenen.