Natuurlijk Scandinavië

Sami: dicht bij de natuur

  • 01 mei 2015
  • Finland, Noorwegen, Zweden

De Sami vormen een van de laatste oervolkeren van Europa. In het noorden van Zweden, Noorwegen, Finland en Rusland leven de Sami hun eigen leven. Door de eeuwen heen zijn ze sterk verbonden geweest met de natuur. En nog steeds.

Voor de Sami is er een sterke samenhang tussen de mens en de natuur, tussen het zichtbare en het onzichtbare. Alles hoorde samen. In de voorgeschiedenis zou een Same een beer of een zon als voorvader gehad kunnen hebben. Bomen, stenen, het meer om in te vissen, alles had een persoonlijkheid en een geest in het Samische geloof.

De Zweedse Mardoeke Boekraad aan de universiteit van Umeå bestudeerde het religieuze leven van de Sami door de geschiedenis heen. Een van de kenmerken van het oorspronkelijke leven van de Sami was dat ze de natuur nooit uitputten of overvroegen. Alle communicatie ging met de natuur zelf. De nabijheid en de relatie tot de natuur heeft meegeholpen aan een duurzaam bestaan van dit bijzondere volk in het noorden van Europa. Alles waarvan ze leefden was afkomstig uit de natuur. Generatie op generatie voedde de natuur de mensen naar lichaam en geest. Economie, religie en ecologie als begrippen van nu vloeiden in elkaar over.

Leven met waarschuwingen van de natuur was de gewoonste zaak van de wereld. Lange tijd zijn vogels aangezien voor waarschuwers voor gevaar, bijvoorbeeld als kinderen in gevaar waren. Kikkers waren ook heilig; een gezonde kikker wees erop dat het water goed was om te drinken en niet vergiftigd was. Kinderen werden gewezen op het belang van kikkers. Het doden van kikkers zou tot ongeluk leiden.

Na de komst van de kerk in de Samische gemeenschap werd veelal neergekeken op de Samische vorm van geloven. Daarna volgde een periode dat de Sami juist geidialiseerd werden als ecologische helden. Maar dat zijn ze niet. Ze hebben welliswaar honderden jaren op een zelfde stuk land kunnen leven, maar er zijn ook diersoorten die in die periode sterk teruggedrongen zijn. Toch is er veel te leren van de voor-christelijke periode uit de tijd van de Sami. De kern daarvan is dat de natuur kan helpen ons te overleven en veilig te voelen.

Bron: Ett med naturen door Pia Sjögren