Natuurlijk Scandinavië

En dan is er weer licht in de duisternis

  • 09 januari 2020
  • Finland, Noorwegen, Zweden, Spitsbergen

De winterperiode boven de poolcirkel is een tijd van duisternis. Langzaam worden in de winter de nachten langer en langer, tot er volledige duisternis optreedt. En dan in januari worden de eerste stralen weer langzaam zichtbaar: licht in de duisternis. Een feestje waard.

Bij het wegblijven van het zonlicht is het echt donker; voor ons vaak moeilijk voor te stellen. Geen straaltje zon doorbreekt de duisternis. Alleen het schijnsel van de maan en de reflectie van de sneeuw zorgen voor het enige licht dat zichtbaar is. Alleen - met een beetje geluk - kan het noorderlicht nog zijn steentje bijdragen in de belichting. Als op 21 december de zon weer draait - de zonnewende - wordt het licht weer langzaam zichtbaar, stukje bij beetje van zuid naar noord.

Vieren maar
De terugkeer van het licht heeft te maken met de stand van de zon; de zuidelijkste plekken boven de poolcirkel hebben weer het eerste het licht terug. Na weken duisternis zijn de inwoners van noordelijke streken zeer blij met deze eerste zonnestralen die weer zichtbaar zijn. Geen wonder als je weken in het donker hebt geleefd is het moment van de zonnewende zeker een feest waard. En zo hebben de Scandinaviers in het kerstfeest een extra dimensie: het licht gaat weer terugkomen. Maar het feitelijke lichter worden is per plek verschillend. Elke plaats heeft zo zijn eigen datum om de terugkeer van de zon te vieren. In Tromsø is dat 21 januari, compleet met Berlinerboller. In Vardø krijgen de kinderen vrij van school en in Svolvær op de Lofoten mogen de kinderen op de brug kijken naar de zon de opkomt boven de Vestfjord. In Narvik laten kinderen zelfgemaakte ballonnen op. 

Meer geduld
Hoe noordelijker, hoe langer de poolnacht duurt. Op sommige plaatsen duurt dat maandenlang. Op Spitsbergen - de meest noordelijke plek van Europa - heerst de duisternis het langst. Vorig jaar vierden de inwoners van Longyearbyen op Spitsbergen op 8 maart. Maar in deze gemeenschap van een paar duizend inwoners is het wel een week lang feest met allerlei activiteiten. 

Wanneer wordt het licht?
Hieronder een overzicht van het einde van de poolnacht op een aantal plaatsen in het noorden
Achteraan tussen haakjes het aantal dagen poolnacht. 

Svolvær 68°17'7"                 5 januari (29) 
Harstad 68°48'4"                10 januari (39)
Karasjok 69°28'19"            14 januari (47)
Tromsø 69°39'16"              15 januari (49)
Alta 69°58'8"                      17 januari (53)
Hammerfest 70°39'48"      20 januari (59)
Nordkapp 71°10'21"          22 januari (63)
Longyearbyen 78°13'23"   16 februari (113)
Noordpool 90°                   18 maart (174)